وقتی صحبت از پایداری سرویس ها و جلوگیری از قطعی سیستم ها می شود، یکی از مهم ترین مفاهیمی که مطرح می شود افزونگی سرور است.
امروزه بسیاری از کسب و کارها، فروشگاه های اینترنتی، سازمان ها و شرکت های بزرگ نمی توانند حتی چند دقیقه از دسترس خارج شوند، چون هر لحظه قطعی می تواند باعث از دست رفتن مشتری، کاهش درآمد یا حتی آسیب به اعتبار برند شود.
به همین دلیل استفاده از راهکارهای مختلف برای جلوگیری از توقف سرویس ها اهمیت زیادی پیدا کرده است.در این مقاله به بررسی مفهوم و اهمیت افزونگی سرور و اینکه چگونه کار می کند، چه مزایایی دارد و چرا برای بسیاری از کسب و کارها به یک ضرورت تبدیل شده است.
آشنایی با مفهوم افزونگی سرور
افزونگی سرور یا Server Redundancy به روشی گفته می شود که در آن یک یا چند سرور اضافی برای پشتیبانی از سرور اصلی در نظر گرفته می شوند.
اگر به هر دلیلی سرور اصلی دچار مشکل شود، سرور جایگزین بدون وقفه یا با کمترین زمان ممکن وظایف آن را بر عهده می گیرد و باعث می شود کاربران متوجه قطعی سرویس نشوند.
به زبان ساده، فرض کنید یک فروشگاه اینترنتی دارید که تمام سفارش های مشتریان روی یک سرور پردازش می شود. اگر این سرور به دلیل خرابی سخت افزار، قطعی برق یا مشکلات نرم افزاری از دسترس خارج شود، کل سایت از کار می افتد.
اما اگر از افزونگی سرور استفاده کرده باشید، سرور دوم به صورت خودکار وارد مدار می شود و خدمات همچنان ادامه پیدا می کند.
افزونگی سرور چگونه کار می کند؟
در بیشتر زیرساخت های حرفه ای، چند سرور به صورت همزمان یا آماده به کار فعالیت می کنند. اطلاعات میان این سرورها همگام سازی می شود تا در صورت بروز مشکل، سرور جایگزین دقیقا همان اطلاعات و تنظیمات سرور اصلی را داشته باشد.
در بسیاری از موارد، یک سیستم مانیتورینگ به صورت مداوم وضعیت سرور اصلی را بررسی می کند. اگر کوچک ترین اختلالی تشخیص داده شود، فرآیند انتقال سرویس به سرور پشتیبان به صورت خودکار انجام می شود. این فرآیند که با نام Failover شناخته می شود، باعث کاهش چشمگیر زمان قطعی خواهد شد.
تخفیف ویژه با پرداخت اقساط
اهمیت افزونگی سرور
هر چه وابستگی یک کسب و کار به خدمات آنلاین بیشتر باشد، اهمیت افزونگی سرور نیز بیشتر خواهد شد. قطعی چند دقیقه ای شاید برای یک وب سایت شخصی مشکل بزرگی ایجاد نکند، اما برای بانک ها، فروشگاه های اینترنتی، شرکت های ارائه دهنده خدمات ابری یا سامانه های سازمانی می تواند خسارت های سنگینی به همراه داشته باشد.
از مهم ترین دلایل اهمیت افزونگی سرور می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- جلوگیری از قطعی سرویس
- افزایش پایداری زیرساخت
- حفظ رضایت کاربران
- جلوگیری از از دست رفتن اطلاعات
- افزایش امنیت خدمات
- کاهش خسارت های مالی ناشی از Downtime
به همین دلیل بسیاری از دیتاسنترهای حرفه ای از چندین لایه افزونگی در بخش های مختلف زیرساخت خود استفاده می کنند.
انواع افزونگی سرور
بسته به نوع زیرساخت و نیاز سازمان، افزونگی سرور می تواند به شکل های مختلفی پیاده سازی شود.
افزونگی Active-Active
در این روش، چند سرور به صورت همزمان فعال هستند و بار کاری میان آن ها تقسیم می شود. اگر یکی از سرورها از دسترس خارج شود، سایر سرورها بدون ایجاد اختلال، بار پردازشی را بر عهده می گیرند.
این روش علاوه بر افزایش پایداری، باعث بهبود عملکرد سیستم نیز می شود.
افزونگی Active-Passive
در این مدل، تنها یک سرور فعال است و سرور دوم در حالت آماده به کار قرار دارد. زمانی که سرور اصلی دچار مشکل شود، سرور پشتیبان وارد مدار می شود.
این روش نسبت به مدل Active-Active هزینه کمتری دارد و برای بسیاری از شرکت های متوسط گزینه مناسبی محسوب می شود.
افزونگی مبتنی بر کلاستر
در این روش چندین سرور به صورت یک مجموعه یا Cluster فعالیت می کنند. مدیریت بار، اشتراک گذاری منابع و جابه جایی سرویس ها میان اعضای کلاستر به صورت هوشمند انجام می شود.
این مدل معمولا در سازمان های بزرگ و مراکز داده استفاده می شود.
مزایای افزونگی سرور
استفاده از افزونگی سرور تنها برای جلوگیری از قطعی نیست، بلکه مزایای متعددی برای کسب و کارها به همراه دارد.
افزایش دسترس پذیری
مهم ترین مزیت افزونگی سرور، افزایش میزان دسترس پذیری یا Availability است. کاربران در بیشتر مواقع بدون اینکه متوجه شوند به سرویس متصل می مانند.
کاهش Downtime
خرابی سخت افزار یا مشکلات نرم افزاری همیشه قابل پیش بینی نیستند. وجود سرور جایگزین باعث می شود زمان قطعی به حداقل برسد.
افزایش اعتماد کاربران
کاربران انتظار دارند خدمات آنلاین همیشه در دسترس باشند. قطعی های مکرر باعث کاهش اعتماد مشتریان می شود، در حالی که استفاده از افزونگی سرور تجربه کاربری بهتری ایجاد می کند.
محافظت از اطلاعات
در بسیاری از پیاده سازی های افزونگی، اطلاعات به صورت همزمان روی چند سرور ذخیره می شوند. این موضوع احتمال از بین رفتن داده ها را کاهش می دهد.
امکان انجام تعمیرات بدون اختلال
یکی دیگر از مزایای مهم افزونگی سرور این است که مدیران شبکه می توانند برخی عملیات نگهداری یا به روز رسانی را بدون توقف سرویس انجام دهند.
افزونگی سرور چه تفاوتی با بکاپ دارد؟
یکی از اشتباهات رایج این است که افراد افزونگی سرور را با تهیه نسخه پشتیبان یکسان می دانند، در حالی که این دو مفهوم کاملا متفاوت هستند.
بکاپ برای بازیابی اطلاعات پس از حذف، خرابی یا حملات سایبری استفاده می شود. اما افزونگی سرور با هدف جلوگیری از توقف سرویس طراحی شده است.
به بیان ساده، بکاپ از داده ها محافظت می کند، اما افزونگی از تداوم فعالیت سرویس محافظت می کند. در یک زیرساخت حرفه ای معمولا هر دو راهکار در کنار هم استفاده می شوند.
چه کسب و کارهایی به افزونگی سرور نیاز دارند؟
تقریبا هر مجموعه ای که خدمات آنلاین ارائه می دهد می تواند از مزایای افزونگی سرور بهره مند شود، اما برای برخی کسب و کارها این موضوع اهمیت بیشتری دارد.
از جمله:
- فروشگاه های اینترنتی
- بانک ها و موسسات مالی
- شرکت های هاستینگ
- سامانه های دولتی
- مراکز آموزشی آنلاین
- شرکت های ارائه دهنده نرم افزار تحت وب
- سرویس های ابری
- بیمارستان ها و مراکز درمانی
در چنین مجموعه هایی حتی چند دقیقه قطعی نیز می تواند خسارت های قابل توجهی ایجاد کند.
چالش های پیاده سازی افزونگی سرور
در کنار مزایای فراوان، پیاده سازی افزونگی سرور بدون چالش هم نیست.
یکی از مهم ترین چالش ها، افزایش هزینه خرید تجهیزات، سرورها و تجهیزات شبکه است. همچنین مدیریت چند سرور به تخصص بیشتری نیاز دارد و فرآیند همگام سازی اطلاعات نیز باید به درستی انجام شود.
علاوه بر این، اگر طراحی زیرساخت به شکل اصولی انجام نشود، ممکن است هنگام بروز خطا انتقال سرویس به درستی انجام نشود و هدف اصلی افزونگی محقق نشود.
به همین دلیل بهتر است طراحی این زیرساخت توسط افراد متخصص انجام شود.
پیشنهاد مطالعه: آشنایی با افزونه آیتمز سکیوریتی
هنگام پیاده سازی افزونگی سرور باید به چه نکاتی توجه کرد؟
قبل از راه اندازی افزونگی سرور بهتر است چند نکته مهم را در نظر بگیرید.
اول اینکه میزان حساسیت سرویس خود را مشخص کنید. اگر حتی چند دقیقه قطعی برای شما قابل قبول نیست، باید از راهکارهای پیشرفته تر استفاده کنید.
دوم اینکه تنها سرورها را افزونه نکنید. بسیاری از سازمان ها علاوه بر سرور، از افزونگی در تجهیزات شبکه، منابع تغذیه، ذخیره سازها و حتی اینترنت نیز استفاده می کنند تا احتمال قطعی به حداقل برسد.
در نهایت نیز تست های دوره ای را فراموش نکنید. اگر فرآیند Failover به صورت منظم آزمایش نشود، ممکن است هنگام بروز مشکل واقعی عملکرد مناسبی نداشته باشد.
جمع بندی
امروزه پایداری سرویس های آنلاین یکی از مهم ترین نیازهای هر کسب و کار است و افزونگی سرور نقش مهمی در تحقق این هدف دارد.
با استفاده از این راهکار می توان احتمال قطعی سرویس را به حداقل رساند، از اطلاعات بهتر محافظت کرد و تجربه کاربری مطلوب تری برای مشتریان ایجاد کرد.
اگرچه پیاده سازی افزونگی سرور نیازمند سرمایه گذاری و طراحی دقیق است، اما در بسیاری از کسب و کارها هزینه آن در مقایسه با خسارت های ناشی از قطعی سرویس کاملا منطقی و مقرون به صرفه خواهد بود.
سوالات متداول
افزونگی سرور چیست؟
افزونگی سرور روشی برای استفاده از یک یا چند سرور پشتیبان است تا در صورت خرابی سرور اصلی، سرویس بدون وقفه یا با کمترین میزان قطعی به فعالیت خود ادامه دهد.
آیا افزونگی سرور با بکاپ تفاوت دارد؟
بله. بکاپ برای بازیابی اطلاعات از دست رفته استفاده می شود، اما افزونگی سرور با هدف جلوگیری از قطعی سرویس و حفظ دسترس پذیری طراحی شده است.
آیا همه کسب و کارها به افزونگی سرور نیاز دارند؟
خیر. اما هر کسب و کاری که ارائه خدمات آنلاین برای آن اهمیت بالایی دارد، بهتر است از افزونگی سرور استفاده کند تا احتمال قطعی سرویس را کاهش دهد.
مهم ترین مزیت افزونگی سرور چیست؟
مهم ترین مزیت افزونگی سرور، افزایش دسترس پذیری سرویس و کاهش زمان قطعی در هنگام بروز مشکلات سخت افزاری یا نرم افزاری است.
آیا پیاده سازی افزونگی سرور هزینه زیادی دارد؟
هزینه پیاده سازی به نوع زیرساخت، تعداد سرورها و میزان دسترس پذیری مورد نیاز بستگی دارد. با این حال، برای بسیاری از سازمان ها هزینه افزونگی بسیار کمتر از خسارت های ناشی از قطعی سرویس خواهد بود.
